Nie. Sprzedawca prywatny nie musi przyjąć zwrotu towaru tylko dlatego, że kupujący zmienił zdanie, produkt mu nie pasuje albo przestał mu się podobać. Ustawowe prawo odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni dotyczy zakupów od przedsiębiorcy, przede wszystkim zawartych przez internet lub poza lokalem firmy. Przy sprzedaży między osobami prywatnymi zwrot zależy od zgody sprzedawcy albo od podstaw reklamacji z tytułu rękojmi.
Zakup od firmy a zakup od osoby prywatnej
Sam fakt sprzedaży przez portal ogłoszeniowy lub aukcyjny nie oznacza, że sprzedawca prowadzi działalność gospodarczą. Trzeba sprawdzić, z kim faktycznie zawarto umowę. Osoba fizyczna, która sprzedaje własną rzecz prywatnie i nie działa jako przedsiębiorca, nie podlega zasadom dotyczącym konsumenckiego zwrotu bez podania przyczyny.
| Cecha | Zakup od firmy | Zakup od osoby prywatnej |
|---|---|---|
| Zwrot bez przyczyny | Co do zasady możliwy w ciągu 14 dni przy umowie zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie. | Brak ustawowego prawa do zwrotu. Sprzedawca może zgodzić się na niego dobrowolnie. |
| Reklamacja z tytułu rękojmi | Możliwa, gdy towar ma wadę lub jest niezgodny z umową. | Możliwa, chyba że rękojmia została skutecznie wyłączona lub ograniczona. |
| Podstawa prawna | Ustawa o prawach konsumenta oraz Kodeks cywilny. | Przede wszystkim Kodeks cywilny i treść zawartej umowy. |
Kiedy można domagać się zwrotu od osoby prywatnej?
Podstawą żądania zwrotu może być rękojmia za wadę fizyczną lub prawną towaru. Wada fizyczna występuje na przykład wtedy, gdy rzecz nie ma właściwości wskazanych w ogłoszeniu, jest uszkodzona albo nie nadaje się do celu, o którym sprzedawca zapewniał. Wada prawna może polegać między innymi na tym, że rzecz należy do innej osoby albo jest obciążona prawem osoby trzeciej.
Nie każda niedogodność jest jednak wadą. Za podstawę reklamacji zwykle nie można uznać tego, że ubranie jest za duże, kolor nie pasuje do mieszkania, kupujący inaczej wyobrażał sobie produkt albo po kilku dniach uznał zakup za niepotrzebny. Jeżeli opis zawierał prawidłowe wymiary, a towar jest zgodny z ogłoszeniem, samo rozczarowanie nie tworzy prawa do zwrotu.
Strony mogą w umowie ograniczyć albo wyłączyć rękojmię. Takie postanowienie powinno być jednoznaczne i najlepiej umieszczone bezpośrednio w treści ogłoszenia lub ustaleniach sprzedaży. Wyłączenie nie chroni jednak sprzedawcy, który podstępnie zataił wadę. Nie można też powołać się na wyłączenie rękojmi w celu ukrycia świadomie przemilczanej usterki.
Jeżeli sprzedawca udzielił gwarancji, trzeba sprawdzić jej warunki. Gwarancja jest dobrowolnym zobowiązaniem gwaranta i nie zastępuje automatycznie rękojmi. W relacji między osobami prywatnymi może jej nie być, nawet gdy producent udzielił gwarancji na sam produkt.
W przypadku wadliwego towaru kupujący może rozważyć następujące działania:
- zażądać usunięcia wady, jeżeli naprawa jest możliwa;
- domagać się obniżenia ceny, gdy wada obniża wartość lub użyteczność rzeczy;
- żądać wymiany, jeśli charakter towaru i ustalenia stron na to pozwalają;
- odstąpić od umowy, gdy wada jest istotna i spełnione są warunki przewidziane w przepisach.
Co zrobić, gdy towar jest wadliwy?
W pierwszej kolejności warto zebrać ogłoszenie, zdjęcia, korespondencję i dowód zapłaty. Następnie reklamację należy opisać konkretnie, wskazując, na czym polega wada oraz czego kupujący żąda.
Najrozsądniejsza kolejność działań wygląda tak:
- Skontaktuj się ze sprzedawcą – opisz problem i zaproponuj polubowne rozwiązanie, na przykład naprawę, obniżenie ceny albo zwrot towaru.
- Wyślij pisemne wezwanie – wskaż wadę, podstawę roszczenia, żądanie oraz termin na odpowiedź. Wiadomość e-mail lub list pozwoli zachować dowód kontaktu.
- Rozważ drogę sądową – jeśli sprzedawca odmawia mimo uzasadnionej reklamacji. Przy tanich przedmiotach koszty i czas postępowania mogą jednak przewyższyć wartość sporu. Przy drogim zakupie, poważnej wadzie lub podejrzeniu podstępnego zatajenia warto skonsultować dokumenty z prawnikiem.
Portal sprzedażowy może prowadzić własną procedurę sporów, ale jej wynik nie zmienia automatycznie zasad wynikających z Kodeksu cywilnego. To, czy platforma podejmie określone działania, zależy od jej regulaminu i konkretnej transakcji.
Na co zwrócić uwagę przed zakupem?
Przy zakupie od osoby prywatnej najważniejszy jest opis oferty i wcześniejsza komunikacja. Sprawdź stan rzeczy, wymiary, kompletność, numer modelu oraz informacje o znanych uszkodzeniach. Jeśli zależy Ci na konkretnych parametrach, zadaj pytanie przed zapłatą i zachowaj odpowiedź. Po zawarciu umowy pole manewru jest znacznie mniejsze, a sam fakt, że towar nie spełnił subiektywnych oczekiwań, nie daje prawa do odstąpienia od umowy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku sporu dotyczącego wartościowego przedmiotu lub podstępnego zatajenia wady warto skonsultować sprawę z prawnikiem.
